Przejdź do głównej treści Przejdź do wyszukiwarki

40 rocznica wybuchu stanu wojennego w Polsce

Utworzono dnia 13.12.2021

To nie jest rocznica do świętowania, ale przypomnienie, do czego prowadzi chęć dominowania jednych nad drugimi poprzez rządy masowej monopartii, oparte na „jedynie słusznej” ideologii, cenzurze, nowomowie, donosicielstwie i represjach. 13 grudnia jest dniem smutnej refleksji o dławieniu demokracji, wolności słowa i praw człowieka. I dniem pamięci o tych, którzy na to się nie godzili.

Większość zwykłych Polaków o wprowadzeniu stanu wojennego dowiedziała się rankiem w niedzielę 13 grudnia 1981 r. Przestały działać telefony, telewizja, radio zaś nadawało muzykę wyłącznie poważną. O godzinie 6.00 Polskie Radio  nadało przemówienie Jaruzelskiego, a o 9.00 powtórzono je w telewizji. Ogłosił on powstanie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, która przejęła rządy w kraju. Uzasadnił to załamaniem gospodarczym kraju oraz groźbą zamachu stanu i przejęcia władzy przez Solidarność, którą oskarżył o doprowadzenie do konfrontacji: „Awanturnikom trzeba skrępować ręce, zanim wtrącą ojczyznę w otchłań bratobójczej walki”. Spikerzy ubrani w wojskowe mundury w kolejnych godzinach podawali, jakie ograniczenia nałożył na Polaków stan wojenny.

Zakazano strajków, manifestacji i wszelkich akcji protestacyjnych. Wprowadzona została godzina milicyjna od 22.00 do 6.00. Wiele zakładów zmilitaryzowano, zapowiadając, iż strajk w nich równoważny jest dezercji, a więc grozi zań kara śmierci. Przerwano łączność telefoniczną, wszystkie przesyłki pocztowe objęła cenzura. Zamknięte zostały granice, bez specjalnej przepustki nie można było także opuścić miejsca zamieszkania. Zawieszono wszystkie organizacje społeczne, w tym związki zawodowe. Nadawano tylko jeden program telewizyjny i radiowy, zawieszono wydawanie większości pism. Na kilka tygodni zawieszono pracę szkół wyższych i lekcje w szkołach. Milicja i Służba Bezpieczeństwa z wielką aktywnością włączyły się do wyłapywania działaczy opozycyjnych i związkowych. Zaczęły się masowe aresztowania. Ludzie byli wsadzani do więzień izolowani w ośrodkach internowania.

W większych miastach atmosferę grozy potęgowały czołgi, transportery opancerzone i wojskowe patrole na ulicach. Wobec braku dostępu do informacji krążyły najróżniejsze pogłoski. Ponieważ samo pojęcie „stan wojenny” nie było zwykłym ludziom znane (wcześniej mówiono o stanie wyjątkowym), wiele osób interpretowało jego wprowadzenie jako wybuch wojny, co jeszcze wzmagało ogólny strach. Wkrótce okazało się, że rzeczywiście trwa wojna – państwa z własnym narodem.

Do wyobraźni przemawiają smutne liczby:

  • W 2006 r. IPN oszacował liczbę ofiar stanu wojennego na 56 osób (od 13 grudnia 1981 do 22 lipca 1983 – śmierć głównie na skutek śmiertelnych postrzałów i pobić)
  • 9 górników z kopalni Wujek straciło życie podczas pacyfikacji strajku.
  • W dniu wszczęcia stanu wojennego w akcji brało udział 70 tys. żołnierzy Wojska Polskiego i 30 tysięcy funkcjonariuszy MSW.
  • Na ulicach miast pojawiło się 1750 czołgów i 1400 pojazdów opancerzonych, 500 wozów bojowych piechoty, 9 tysięcy samochodów oraz kilka eskadr helikopterów i samoloty transportowe. 
  • Po północy 13 grudnia zamilkły cywilne telefony, w tym także w ambasadach i konsulatach. W tym samym czasie 350 funkcjonariuszy milicji i SB, 550 żołnierzy MSW i około 3 tysiące żołnierzy obsadziło wszystkie obiekty radia i telewizji.
  • W akcji „Jodła”, która miała na celu aresztowanie i umieszczenie w więzieniach osób „szczególnie niebezpiecznych dla bezpieczeństwa państwa”, brało udział około 10 tysięcy funkcjonariuszy.
  • Zmilitaryzowano wiele instytucji, skierowano do nich 8 tysięcy komisarzy wojskowych, w tym 400 do resortów i instytucji centralnych), część strategicznych sektorów gospodarki, jak komunikacja, telekomunikacja, energetyka, górnictwo, porty morskie i wiele najważniejszych fabryk. 
  • W pierwszym tygodniu stanu wojennego w więzieniach i ośrodkach internowania znalazło się około 5 tysięcy osób, a ogółem w stanie wojennym zostało ich internowanych ponad 10 tysięcy w 49 ośrodkach internowania na terenie całego kraju (głownie działacze i związani z Solidarnością)

Stan wojenny trwał formalnie 586 dni – zniesiono go 22 lipca 1983 r.  Winnych większości przestępstw nie udało się ukarać.

Kalendarium

Rok wcześniej Miesiąc wcześniej
Styczeń 2022
Miesiąc później Rok później
Pon Wt Śr Czw Pt Sb Nie
27 28 29 30 31 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6

Imieniny

Licznik odwiedzin:

W tym tygodniu: 114

W poprzednim tygodniu: 212

W tym miesiącu: 957

W poprzednim miesiącu: 1322

Wszystkich: 59451

LEKTURY SZKOLNE

Bajki do słuchania za darmo

BAJKI ZASYPIANKI

Darmowa wypożyczalnia zbiorów cyfrowych BN